रम्भा मिश्र, नेता, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपाल
० तपाइँको पार्टीको प्रदेश र जिल्ला अध्यक्षहरू मनोनयन भइरहेको छ, अहिलेसम्म महिलालाई जिम्मेवारी दिएको देखिँदैन । पार्टीमा महिलाहरू सक्षम छैनन् त ?
— महिला सक्षम छैनन् भनेर भन्न मिल्दैन । मधेशका महिला सक्षम छन् । तर विडम्बना के हो भने पुरूषप्रधान समाजमा खासगरेर मधेशमा महिला अगाडि ल्याउन खोजिएको छैन । जसले गर्दा महिलाहरू आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्ने अवसरबाट वञ्चित भइरहेका हुन्छन् ।
० महिलाले अवसर नपाउँदा तपाइँहरू किन आवाज उठाउनु हुन्न ?
— हामीले पार्टीभित्र आवाज उठाइरहेका हुन्छौं, त्यो कुरा बाहिर आउँदैन । हामी अनुशासित भएर पार्टीभित्र आफ्ना कुराहरू राखिरहेका हुन्छौं । अहिले केही जिल्लाहरूमा लोसपाको अध्यक्ष तोकिएका छन्, अरू बाँकी नै छ । हुनसक्छ आगामी दिनमा पार्टीले महिलालाई अवसर दिनेछ । एक त मधेशमा प्रायः महिलाहरू विभिन्न कारणवश अगाडि बढ्न सकेको अवस्था हुँदैन तर जो अगाडि आउन चाहन्छन्, त्यस्तालाई पनि अवसर दिइएन भने समाजमा परिवर्तन हुन सक्दैन । तर हामी आशावादी छौं कि आगामी दिनमा पार्टीले महिलाको योगदानलाई कदर गर्छ ।
० मधेशका आन्दोलनहरूमा महिलाहरूको अग्रणी भूमिका थियो, त्यो किसिमको मूल्यांकन पार्टीले ग¥यो त ?
— मधेश आन्दोलनमा जति भूमिका पुरूषको थियो, उत्तिनै महिलाको पनि थियो । महिलाहरू पनि आन्दोलनमा अगाडि थिए । तर कुनै पद वा अवसरमा महिलालाई पछाडि पारिन्छन् । यो हाम्रो समाजको विडम्बना हो । यसमा नेतृत्वले सुधार गर्न जरूरी छ ।
० स्थानीय तहको गत निर्वाचनमा तपाइँ वीरगन्ज महानगरको उपमेयरका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नुभएको थियो । फेरि चुनाव आउँदैछ, यसपटक के योजना छ ?
— आगामी स्थानीय चुनावमा वीरगन्ज महानगरपालिकाको उपमेयरका लागि मैले तयारी गरिरहेको छु । गत निर्वाचनमा म आफूलाई पराजित भएको ठान्दिन । हाम्रो पार्टीको निर्णयका कारणले जित्न सकिन । किनभने हाम्रो तत्कालीन पार्टी राजपा चुनाव वहिष्कार गर्ने निर्णय गरेको थियो । अन्तिम समयमा हाम्रो पार्टीले चुनाव लड्ने निर्णय गरेको थियो । एकदम कम समय हामीसँग थियो । त्यो कम समयमा मैले जति मत ल्याएको छु, त्यसले मलाई हौसला दिएको छ । त्यसैले म आफूलाई पराजित भएको ठान्दिँन । चुनावी तयारीको एकदम कम समयमा पनि मलाई वीरगन्ज महानगरका जनताले जुन विश्वास गर्नुभयो, जसका म दोस्रो नम्बरमा थिए । मैले यो चार–वर्षमा जनताकै बीचमा रहँदै आएको छु । जनताले मलाई यसपट विजयी बनाउनु हुनेछ भन्नेमा मलाई विश्वास छ ।
० तपाइँजस्तो राजनीतिक अनुभवी र समाजसेवी महिला नेता मेयरका लागि किन दाबी नगर्ने त ?
— मेरो पनि चाहना छ कि मेयरका लागि चुनाव लडौं, तर पहिला म अनुभव बटुल्न चाहन्छु । म स्टेप बाइ स्टेप अगाडि बढ्न चाहन्छु । उपमेयरको रूपमा त्यहाँ बसेर मेयरका क्रियाकलापहरू अनुभव गरेर अर्को पटकको निर्वाचनमा मेयरका लागि दाबी गर्नेछु । मसँग साहसको कमी छैन, अनुभवको कमी हो । पाँच वर्ष पर्खिनुस्, आगामी चुनावमा मेरो उम्मेद्वारी मेयरकै लागि हुनेछ ।
० उपमेयरको त खासै भूमिका हुँदैन नि ?
— उपमेयरका पनि धेरै अधिकारहरू छन् । पद मात्रै लिएर हुँदैन । मधेशमा अहिले भन्ने गरिन्छ कि उपमेयर त चुपमेयर हुन्छ । त्यो कुरामा म विश्वास गर्दिन । काम गर्ने मान्छेलाई कसैले पनि रोक्न सक्दैन । अहिले जति पनि उपमेयरहरू हुनुहुन्छ, त्यसमध्ये करिब ९० प्रतिशत अशिक्षित वा कम पढेलेखेका हुनुहुन्छ । धेरै कुराको जानकारी पनि हुँदैन । उपमेयर चुपमेयर हुँदैन, परिस्थितिले त्यस्तो बनाएको हुन्छ ।
० तपाइँ वीरगन्ज महानगरको उपमेयर हुनुभयो भने केके गर्नुहुन्छ ?
— मसँग योजना र कार्यक्रमहरू छन् । म यदि उपमेयरमा निर्वाचित भएँ भने योजनाबद्ध तरिकाले कामहरू गर्नेछु । विकास निर्माणको कार्यहरूदेखि समाजमा परिवर्तन ल्याउने खालका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्छु । समाजमा व्याप्त रहेको कुरिती, विसंगतिहरू जस्तै, दाइजो प्रथा, बाल विवाह, अन्धविश्वासका विरूद्धमा उदाहरणीय कार्यहरू गर्नेछु । दाइजो प्रथामा पूर्णविराम लगाउने मेरो योजना छ । छोरी शिक्षामा विशेष जोड रहन्छ । महिलालाई पुरूषभन्दा एक कदम अगाडि बढेको देख्न चाहन्छु ।
